Monday, 24 April 2017

067 Vukovar Museum - Ex Libris collection

067 Vukovar Museum - Ex Libris collection
Vukovar: Gradski Muzej - Museo Municipal - Municipal Museum
Zbirka ex librisa - Colección Ex Libris - Ex Libris collection



dr. Bogoljub-Franjo Štengl, Ex libris Dr. Stjepan Orešković, 1962. g.


Arhiv Gradskog muzeja Vukovar

Sunday, 23 April 2017

006 Con los croatas de Sud América (1929-1931) - Dr. Vjekoslav Vrančić


Buenos Aires - 4

En ese tiempo había en el extranjero dos grupos de emigrantes políticos; uno que vino después de 1918, luego de la creación del Estado de los Serbios, Croatas y Eslovenos (SHS), y el segundo, después de proclamada la dictadura del rey Alejandro. Sobre las actividades del primer grupo no sabíamos mucho. Sabíamos que su centro estaba en Viena y que a ese grupo pertenecían oficiales croatas liderados por el General Barón Stjepan Sarkotić. El segundo grupo se formó por los nuevos emigrados políticos: el Dr. Ante Pavelić, y Gustav Perčec, vicepresidente y secretario respectivamente del Partido Croata del Derecho; el Ing August Košutić y el Dr. Juraj Krnjević, vicepresidente y secretario general del Partido Campesino Croata. Respecto del Dr. Pavelić se sabía que residía en Italia, y del Dr. Krnjević, en Suiza. A través de la publicación "Croatia", que llegaba también a Buenos Aires, editada por el Dr. Krnjević, supimos también su dirección[1]. Se creía que toda la emigración política cooperaba y que su programa era la separación de Serbia y el establecimiento del Estado Croata.
Al Dr. Krnjević le escribían muchos emigrantes, él les contestaba en la mayoría de los casos. También Mate Rebac se puso en contacto con él. A partir de las cartas que Rebac me dio para leer, supimos que el Dr. Krnjević se dedicaba principalmente a cuestiones partidarias; y no mencionaba al Estado Croata en esas cartas.
Dentro de la dirección del Partido Campesino Croata-HSS actuaba en ese entonces en Buenos Aires también Drago Mihaljević, quien había pertenecido al mismo en su patria y era un alto dirigente. Había nacido en Duvno (Herzegovina) se había casado y tenía un hijo. Él era afinador de órganos y de eso vivía. Publicó la revista "Croacia Libre". Solía visitarme a menudo en la oficina, donde conversábamos amistosamente. Él mantenía contacto con el Ing. August Košutić. Conversando con él, pude ver también que no había unidad de pensamiento político entre los representantes del HSS-Partido Campesino Croata y el HSP-Partido Croata del Derecho.
Ese partidismo de los representantes del Partido Campesino Croata en el exilio me acercó en forma cierta y decidida a la orientación política del dr. Ante Pavelić, y me motivó a escribirle un poco más tarde.
Tras la decisión de romper con el Partido Campesino Croata, del cual yo era miembro desde 1927, sentí la necesidad de buscar contacto con gente de las filas de los nacionalistas croatas en Buenos Aires. A partir de las conversaciones con Mihaljević, quien conocía muy bien las circunstancias locales, supe de la existencia del Ing. Ivan Collussi, originario de Jaska, y del Prof. Ivan Žuvanić, de Zadar. Collussi era ingeniero civil en una gran empresa alemana de Obras Públicas y el profesor Žuvanić enseñaba lenguas clásicas: griego y latín. De acuerdo a lo dicho por Mihaljević, ambos eran nacionalistas croatas.
A mediados de septiembre de 1930, decidí visitar al Ing. Collussi, para conocerlo. Fui a su oficina y me anuncié. Mi nombre no le era desconocido. La reubicación de Marčetić y mi llegada en su lugar se había advertido en los círculos de los emigrados que residían en Buenos Aires. Mi visita le sorprendió. No esperaba recibir la visita en su oficina del Delegado para los Inmigrantes, enviado por el Ministerio de Asuntos Sociales de su odiada Belgrado. Pero después de la larga conversación de ese día, establecimos una relación, que con el tiempo se convirtió en una amistad personal y una cooperación política estrecha[2].
A través de Kolusi conocí al profesor Žuvanić, pero con él no mantuve un contacto estrecho. Colussi había entrado en la vida política activa en Argentina después del asesinato de Stjepan Radić y sus camaradas, mientras que Žuvanić ya era políticamente activo en Buenos Aires en el año 1914. El 3 de agosto de ese año, participó en la fundación de la Sociedad "Hrvatska Straža - Guardia Croata" y era el quinto de los dieciséis signatarios de las conclusiones de esa organización improvisada, la que, con motivo del estallido de la guerra entre el Imperio Austro-Húngaro y el Reino de Serbia, invitó a todos los eslavos de la monarquía a organizarse en unidades de voluntarios, quienes ya sea en las filas serbias, o en las en filas francesas irían a luchar contra la supremacía (alemana), que les restringía la libertad[3].
Más tarde, cuando en 1915 bajo el nombre de "Jadran" (El Adriático) se establecieron filiales sudamericanas de la "Defensa Nacional Yugoslava"[4] en representación del "Comité Yugoslavo" de Trumbić, Žuvanić estuvo activo en la filial Buenos Aires.
De esencia croata, el yugoslavismo de Žuvanić, al igual que el de muchos otros inmigrantes croatas, experimentó un derrumbe completo después del asesinato de Radić y sus compañeros en la Asamblea Nacional de Belgrado. La salida para expresar su patriotismo la encontró en el trabajo constante y denodado sobre todo en la organización "Hrvatski Domobran – La defensa del hogar croata" para América del Sur[5].
Poco tiempo después de conocernos, Kolusi me invitó a visitar su casa en Vicente López, suburbio de Buenos Aires. Desde entonces, manteníamos reuniones en su casa, donde podíamos hablar en paz. Durante estas conversaciones, conocí en detalle la situación política dentro del grupo nacional croata en Buenos Aires. Según lo dicho por Kolusi, llegamos a la conclusión de que, a pesar de la dura situación económica, se podría reunir y organizar políticamente a amplias capas de inmigrantes croatas, pero para ese trabajo debía venir a un hombre desde Europa, ya que en Argentina no había una persona que fuera fue capaz de ganarse la confianza de los inmigrantes.
Pensando en ello, decidí comunicarme con el Dr. Ante Pavelić, de quien se sabía que se encontraba en Italia. Además yo sabía que el Dr. Branko Jelić también se encontraba en el exilio. Este último era un hombre joven, quien en Buenos Aires podría ganar su pan como médico y ser económicamente independiente de los inmigrantes, lo que era de gran importancia. Jelić era, además, nativo de Dalmacia en Croacia, como la mayoría de los inmigrantes croatas en Argentina.
Concreté mi intención, si mi memoria no me engaña, a mediados de octubre de 1930. Le escribí al Dr. Ante Pavelić. Al comienzo de la carta me presenté y aclaré qué posición ocupaba temporariamente. Le pedí que no se sorprendiera de mi actitud, porque me movían sólo impulsos patrióticos. Entonces le presenté en detalle las circunstancias dentro de nuestro grupo nacional y expresé la opinión de que los inmigrantes croatas podían organizarse políticamente, pero para eso no había un hombre adecuado en la Argentina. Terminé la carta con la opinión de que el más adecuado sería el Dr. Branko Jelić y declaré las razones para eso. Al no tener la dirección del Dr. Ante Pavelić, puse la calle y número del periódico "Croatia", que publicaba el Dr. Krnjević en Ginebra.
En ese tiempo ocurrió el golpe militar en Argentina, en el que el 6 de septiembre de 1930, el general José Uriburu derrocó al presidente de la República, elegido democráticamente: Hipólito Yrigoyen[6], de 78 años de edad.
Por lo demás en Buenos Aires yo vivía concentrado en mi trabajo. Ayudaba a mi madre, ahorraba y estudiaba.
Tuve la oportunidad de conocer al muy respetado Sr. Miho (Miguel) Mihanović, hermano menor de Nicolás. Él era un hombre culto, que estaba interesado en los libros, y en su departamento, ubicado en la calle Sarmiento 378, tenía una rica biblioteca. En lo de Mihanović conocí al periodista Ivan Filip Lupis-Vukić, nativo de la península de Pelješac, quien antes de eso había vivido mucho en EE.UU. y después de regresar a su patria, escribía como periodista sobre temas de la emigración. Estaba en Argentina invitado por Miho Mihanović quien le había confiado la tarea de escribir la historia de la inmigración croata en Argentina. Vukić me dijo que su trabajo debería tomar tres volúmenes. Se quedó en Argentina unos años. Visitó los asentamientos croatas, pero nunca publicó el libro.




[1] La dirección del periódico era: CROATIA, periódico político croata, Ginebra (Suiza) 70, Route de Florissant.
[2] El nombre originalmente era Marion-Collussi, de origen italiano. Así lo escribía oficialmente el propio Ing. Ivo. Pero en sus apariciones políticas, escribía su nombre usando la ortografía fonética croata, agregando también el nombre de su madre: Ivan Marion-Kolusi Šimanović. El padre del Ing. Ivo, Josip Marion-Collussi, nació en Udine, Friuli (1853), que por el tratado de paz de Viena (1809) se convirtió en una provincia austríaca. Se trasladó a Croacia en 1878. Se casó en 1880 con María Kamila pl. Šimanović. Su hijo Ivo nació en Jaska el 24 de junio de 1887. Terminó la escuela primaria en Jaska, la escuela secundaria, en Karlovac y la Escuela Superior Técnica, en Alemania (Leipzig, Dresde). Emigró de su patria poco después de la creación del Estado de los Serbios, Croatas y Eslovenos. Él era partidario de Stjepan Radić, y después de su muerte, se convirtió en nacionalista croata. El Ing. Ivo Kolusi, cuyo nombre desde ahora vamos a escribir así, era tío del Dr. Vladimir Židovec, primer embajador de NDH (Estado Independiente de Croacia 1941-1945) en Bulgaria y mártir croata. El Ing. Kolusi murió en Tandil, Argentina, en febrero de 1950.
[3] F. Šišić, op. cit., p. 4. En una serie de 186 documentos, que Šišić publicó como documentos sobre el origen del Reino de los Serbios, Croatas y Eslovenos, esta declaración de la "Guardia croata" en Buenos Aires tuvo lugar en tercer término. Primeramente se dio a conocer el manifiesto del Gobierno de Serbia (25 de julio de 1914) a la gente, y luego, un manifiesto del regente Alejandro (29 de julio) a los serbios heroicos; el primero refería al ultimátum de Austria, y el segundo a la declaración de guerra del Imperio Austro-Húngaro al Reino de Serbia. Ese tercer documento, del 3 de agosto de 1914, estaba acompañado en la de Šišić por la siguiente nota al pie del texto de la conclusión:
"Ante la noticia de que Austro-Hungría le declaró la guerra a Serbia, se pusieron de acuerdo en Buenos Aires los antiguos hijos de nuestra sociedad "Hrvatska straža" – Guardia Croata, que publicó el "Manifiesto a los pueblos de sangre eslava de la monarquía austro-húngara”. Este manifiesto era la respuesta a la proclamación del consulado austro-húngaro local, que llamaba a los súbditos de la antigua monarquía, a presentarse para ser enviados a su patria para servir en el ejército austro-húngaro."
[4] Sobre «J.N.O. Defensa Nacional Yugoslava», op.cit, p. 41, con nota junto al documento número 25.
[5] Después de la llegada del Dr. Branko Jelić en Buenos Aires, Žuvanić se unió a la organización "Hrvatski Domobran - Defensa del Hogar Croata". En junio de 1931, fue miembro de la conducción provisoria, donde estaban el Dr. Branko Jelić, el Prof. Žuvanić, el Ing. Kolusi, Marijan Majnarić y Vjekoslav Bauer. (De acuerdo con "Croacia", Buenos Aires, Boletín Informativo, Junio 1931, Redactado por Ivan Marion-Kolusi Šimanović). En el primer congreso de "Hrvatski Domobran - La Defensa del Hogar Croata", Žuvanić fue elegido (13 de septiembre 1931) primer Starješina (Jefe) de la Junta Administrativa de la Sociedad ("Hrvatski Domobran", semanal, Vol. II, No. 15-16, Buenos Aires, 26 de septiembre de 1931). Esta elección se repite en la mayoría de los Congresos siguientes.
[6] Con este golpe de Estado militar comenzó la inestabilidad de las instituciones del gobierno argentino, que duró hasta 1983, alternando largos gobiernos militares con gobiernos civiles de corta duración.
Dr. Vjekoslav Vrančić – Defendimos al Estado





Traducción realizada por el magister José María –Joza– Vrljičak

Copyright © All Rigths Reserved - Todos los derechos reservados - Sva prava pridržana

El magister José María –Joza– Vrljičak es el director de la revista Studia Croatica desde 1994.

006 S Hrvatima u Južnoj Americi (1929-1931) - Dr. Vjekoslav Vrančić


Buenos Aires - 4

U ono vrieme djelovale su u inozemstvu dvie skupine hrvatskih političkih emigranata; jedna, nastala 1918. poslije stvaranja države SHS, a druga poslije proglašenja diktature kralja Aleksandra. O radu prve skupine nismo znali mnogo. Znali smo, da joj je središte u Beču i da joj pripadaju hrvatski častnici predvodeni generalom Stjepanom barunom Sarkotićem. Drugu skupinu tvorili su novi politički emigranti: dr. Ante Pavelić, dopredsjednik, i Gustav Perčec, tajnik Hrvatske stranke prava, ing. August Košutić, dopredsjednik, i dr. Juraj Krnjević, glavni tajnik HSS. Za dr. Pavelića znalo se, da boravi u Italiji, a za dr. Krnjevića, u Švicarskoj. Preko povremenika «Croatia», koji je stizao i u Buenos Aires, a izdavao ga dr. Krnjević, znali smo i njegovu adresu[1]. Vjerovalo se, da čitava politička emigracija surađuje i da joj je program razlaz sa Srbijom i uzpostava Države Hrvatske.

Dr. Krnjeviću pisali su mnogi emigranti, a on im je u većini slučajeva .odgovarao. I Mate Rebac uzpostavio je vezu s njime. Iz pisama, koja mi je Rebac davao na čitanje, dr. Krnjević se uglavnom bavio stranačkim pitanjima; država Hrvatska nije se u njima spominjala.
Na smjernici HSS djelovao je u ono vrieme u Buenos Airesu i Drago Mihaljević, koji je pripadao domovinskoj organizaciji i bio njen dužnostnik. Bio je rodom Duvnjak, oženjen i imao jednog sinčića. Bio je popravljač orgulja i od toga živio. Izdavao je povremenik «Slobodna Hrvatska». Običavao je češće me posjetiti u uredu, gdje smo prijateljski razgovarali. On je održavao vezu s ing. Augustom Košutićem. Iz razgovora s njime mogao sam također razabrati, da ne postoji politička istomišljenost kod predstavnika HSS i HSP.
To strančarstvo predstavnika HSS u emigraciji približavalo me je odredenoj i odlučnoj političkoj smjernici dr. Ante Pavelića, te me ponukalo, da mu se nešto kasnije i pismeno javim.

Nakon odluke, da prekinem s HSS, čiji sam član bio od 1927., osjetio sam potrebu, da tražim dodir s ljudima iz redova hrvatskih nacionalista u Buenos Airesu. Iz razgovora s Mihaljevićem, koji je vrlo dobro poznavao mjestne prilike, saznao sam za ing. Ivana Collussija, iz Jaske, i prof. Ivana Žuvanića, iz Zadra. Collussi je bio građevni inženjer jednog njemačkog velepoduzeća za javne radove, a Žuvanić profesor klasičnih jezika, grčkog i latinskog. Po kazivanju Mihaljevića, oba su bili hrvatski nacionalisti.

Polovicom rujna 1930. odlučio sam posjetiti ing. Collussija, da bih ga upoznao. Otišao sam u njegov ured i najavio se. Moje mu ime nije bilo nepoznato. Premještaj Marčetića i moj dolazak na njegovo mjesto bio je u krugovima buenos-aireške emigracije zapažen. Moj ga je posjet iznenadio. Nije mogao očekivati, da će ga u njegovu uredu posjetiti izseljenički izaslanik Ministarstva socijalne politike omraženog mu Beograda. Ali, nakon poduljeg razgovora toga dana uzpostavljen je dodir, koji se vremenom razvio u osobno prijateljstvo i užu političku suradnju[2].

Profesora Žuvanića upoznao sam preko Kolusija, ali s njime nisam održavao uži dodir. Dok je Kolusi ušao u aktivni politički život u Argentini poslije atentata na Stjepana Radića i drugove, Žuvanić je politički djelovao u Buenos Airesu još u 1914. godini. On 3. kolovoza te godine sudjeluje kod osnutka družtva «Hrvatska Straža» i peti je od šestnaest podpisnika zaključka te improvizirane organizacije, kojim se, povodom izbijanja rata između Austro-Ugarske monarhije i Kraljevine Srbije, poziva sve Slavene monarhije, da se organiziraju u dobrovoljne jedinice, koje će se bilo u srbskim, bilo u francuzkim redovima boriti protiv (njemačke) prevlasti, koja im je skučivala slobodu[3].

Kasnije, kada su tokom 1915. pod imenom «Jadran» osnovani ogranci južnoameričke «Jugoslavenske Narodne Obrane»[4], kao predstavnika Trumbićevog «Jugoslavenskog odbora», Žuvanić je aktivan u buenosaireškom Ogranku.

U biti Hrvat, Žuvanićevo je jugoslavenstvo, kao i kod mnogih drugih hrvatskih izseljenika, doživjelo podpun slom nakon atentata na Radića i drugove u beogradskoj Narodnoj skupštini. Odušak svome patriotizmu našao je u uztrajnom i potrtvovnom radu napose u organizaciji «Hrvatskog Domobrana» za Južnu Ameriku[5].

Kratko vrieme nakon našeg poznanstva Kolusi me je pozvao u posjet njegovu domu u Vicente López, predgradu Buenos Airesa. Od tada smo kod njega održavali sastanke, gdje smo mogli u miru razgovarati. Tokom tih razgovora upoznao sam potanko političke prilike unutar hrvatske narodne skupine u Buenos Airesu. Prema Kolusijevu izlaganju, došli smo do zaključka, da bi se, uzprkos težkom gospodarskom stanju, moglo okupiti i politički organizirati široke slojeve hrvatskog izseljeničtva, ali bi za taj rad trebao doći svjež ovjek iz Europe, budući da u Argentini ne postoji osoba, koja bi bila u stanju dobiti povjerenje izseljenika.

Razmišljajući o tome, odlučio sam javiti se dr. Anti Paveliću, za koga se znalo, da se nalazio u Italiji. Znao sam, da se u emigraciji nalazi i dr. Branko Jelić. Mlad čovjek, koji bi u Buenos Airesu mogao zaradivati svoj kruh kao liečnik i biti gospodarski neovisan od emigranata, što je bilo od velike važnosti. Jelić je, osim toga, bio rodom iz Dalmatinske Hrvatske kao i većina hrvatskih useljenika u Argentini.

Svoju namjeru sam izvršio, ako me pamćenje ne vara, polovicom listopada 1930. U uvodu pisma rekao sam tko sam i koji položaj časovito zauzimljem. Zamolio sam, da se mome koraku ne čudi, jer me vode samo rodoljubni porivi. Zatim sam podrobno prikazao prilike unutar naše narodne skupine i izrazio mišljenje, da bi se hrvatske useljenike moglo politički organizirati, ali da za to u Argentini nema pogodna čovjeka. Završio sam pismo mišljenjem, da bi za to bio najprikladniji dr. Branko Jelić i naveo razloge, koji su za to govorili. Nemajući posebničke adrese dr. Ante Pavelića, na omotnici sam označio ulicu i broj lista «Croatia», koji je u Génèvi izdavao dr. Krnjević.

U ono vrieme doživio sam argentinsku vojnu revoluciju, kojom je dne 6. rujna 1930. general José Uriburu srušio izabranog predsjednika republike, 78-godišnjeg Hipolita Yrigoyena[6].
Inače sam u Buenos Airesu živio povučeno. Pomagao majku, štedio i učio.

Imao sam prilike upoznati veoma ugledenog gospodina Mihu Mihanovića, mladeg Nikolina brata. Bio je kulturan čovjek, koga je zanimala liepa knjiga, pa je u svome stanu, u ulici Sarmiento 378, imao bogatu knjižnicu. Kod Mihanovića upoznao sam novinara Ivana Filipa Lupisa-Vukića, rodom s Pelješca, koji je prije toga dugo boravio u USA i nakon povratka u domovinu pisao kao novinar o izseljeničkim pitanjima. U Argentinu ga je pozvao kao gosta Miho Mihanović i povjerio mu zadatak, da napiše poviest hrvatskog useljeničtva u Argentini. Vukić mi je rekao, da bi njegovo djelo trebalo iznositi tri svezka. Ostao je u Argentini koju godinu. Obilazio je hrvatska naselja, ali do izdanja knjige nije nikad došlo.




[1] Adresa povremenika bila je: CROATIA, Croatian Political Newspaper, Geneva (Switzerland) 70, Route de Florissant.
[2] Složeno prezime Marion-Collussi talijanskog je podrietla. Tako ga je službeno pisao i ing. Ivo. No, u svojim političkim nastupima svoje ime pisao je hrvatskim fonetskim pravopisom, dodavši mu i majčino prezime: Ivan Marion-Kolusi Šimanović. Otac ing. Ive, Josip Marion-Collussi, rodio se u Udinama, Furlanija (1853.), koja je Bečkim mirovnim ugovorom (1809.) postala austrijska pokrajina. U Hrvatsku se doselio 1878. Oženio se 1880. s Marijom Kamilom pl. Šimanovič. Sin mu se Ivo rodio u Jaski 24. VI. 1887. Pučku školu završio je u Jaski, gimnaziju u Karlovcu a Visoku tehničku školu u Njemačkoj (Leipzig, Dresden). Domovinu je napustio kratko vrieme nakon stvaranja države SHS. Bio je pristaša Stjepana Radića, a poslije njegove smrti postao je hrvatski nacionalist. Ing. Ivo Kolusi, čije čemo prezime od sada tako pisati, bio je ujak dr. Vladimira Židovca, prvoga poslanika NDH u Bugarskoj i mučenika za Hrvatsku. Ing. Kolusi umro je u gradu Tandilu, Argentina, u veljači 1950.
[3] F. Šišič, nav. djelo, str. 4. U nizu od 186 dokumenata, koje je Šišić objavio kao izprave o postanku kraljevine SHS, ovaj je zaključak «Hrvatske Straže» u Buenos Airesu vremenski treći po redu. Kao prvi, objavijen je manifest srbske vlade (25. VII. 1914.) na narod, a drugi, manifest regenta Aleksandra (29. VII.) na junačke Srbe; prvi se odnosio na austrijski ultimatum, a drugi na objavu rata Austro-Ugarske monarhije kraljevini Srbiji. Ovaj, treči po redu dokumenat od 3. kolovoza 1914., popraćen je u Šišićevom djelu sliedećom biIježkom izpod teksta zakIjučka:
«Na glas, da je Austro-Ugarska navijestila Srbiji rat, složi se u Buenos Airesu od onomašnjih naših sinova društvo «Hrvatska straža», koje je onda izdalo ovaj «Manifest na narode Slavenske krvi austro-ugarske monarhije. Ovaj je manifest bio odgovor na proglas tamošnjeg austro-ugarskog konzulata, koji je pozivao podanike bivše monarhije, da se jave i da budu otpremljeni kući, da vrše dužnost u austro-ugarskoj vojsci».
[4] O «J.N.O.», isto djelo, str. 41, bilježka uz dok. br. 25.
[5] Nakon dolazka dr. Branka Jelića u Buenos Aires, Žuvanić se priključio organizaciji «Hrvatskog Domobrana». U lipnju 1931. čIan je privremenog Starješinstva, koje sačinjavaju Dr. Branko Jelić, prof. Žuvanić, ing. Kolusi, Marijan Majnarić i Vjekoslav Bauer. (Prema «Croacia», Buenos Aires, Boletín Informativo, Junio 1931., Redactado por Ivan Marion-Kolusi Šimanović). Na prvom Saboru «Hrvatskog Domobrana», Žuvanić je biran (13. IX. 1931.) prvim Starješinom Upravnog odbora družtva («Hrv. Domobran», tjednik, god. II, Broj 15-16, Buenos Aires, 26. IX. 1931.) Ovaj izbor ponovljen je u više sliedećih Sabora HD.
[6] Ovim vojnim udarom započela je nestabilnost argentinskih državnih ustanova, koja do 1984. traje, izmjenjujući se kratkotrajne gradanske s dugotrajnijim vojnim vladama.

Dr. Vjekoslav Vrančić - Branili smo Državu







066 Vukovar Museum - Ex Libris collection

066 Vukovar Museum - Ex Libris collection
Vukovar: Gradski Muzej - Museo Municipal - Municipal Museum
Zbirka ex librisa - Colección Ex Libris - Ex Libris collection




nepoznati autor, Ex libris Doctor Franjo Kajba ftiziolog, 2. pol. 20. st.

Arhiv Gradskog muzeja Vukovar

Saturday, 22 April 2017

005 Con los croatas de Sud América (1929-1931) - Dr. Vjekoslav Vrančić

Buenos Aires - 3

Ya en 1922 el Comisariato General para los Emigrantes en Zagreb emprendió medidas para proteger a los emigrantes mientras viajaban a través del océano. Estas medidas tenían forma de contratos, que las empresas navieras tenían que firmar si querían adquirir el derecho a transportar a los emigrantes desde el Estado de los Serbios, Croatas y Eslovenos (SHS) al extranjero. 

Aparte de las medidas de seguridad habituales y la prohibición de empleo a bordo durante el viaje, el contrato contenía una cláusula, según la cual la compañía naviera se comprometía a disponer de 15 pasajes gratuitos de vuelta en cada uno de sus barcos para los inmigrantes que quisieran retornar a los puertos europeos de desembarque. La decisión sobre el reparto de los beneficios a repatriados fue dejada a las Delegaciones para los Inmigrantes en Washington y Buenos Aires. Además, el Comisariato para los Emigrantes en Zagreb y el Ministerio de Asuntos Sociales tenían derecho, en virtud del contrato, de ubicar en el barco, en ambos sentidos de viaje, a su Delegado para los Inmigrantes, con el derecho a transporte gratis en Primera Clase.

Las agencias de buques de vapor en Buenos Aires, cuyas empresas habían firmado el contrato en 1923, cumplían sin objeción las órdenes de embarque emitidas por la Delegación para los Inmigrantes. Antes de su partida, Marčetić visitó conmigo todas las agencias, presentando y recomendándome a sus directivos. Es por eso que más tarde, cuando me encontré con un gran número de pedidos no resueltos de repatriación gratuita, principalmente de inmigrantes de nacionalidad croata, fue difícil de entender si la distribución escasa que hacía Marčetić de estos beneficios era para proteger los intereses de los armadores; si se trataba de un descuido administrativo o, tal vez, lo hacía por razones de carácter político. Cualquiera sea la razón, lo que hizo en aquellos tiempos difíciles no tenía excusa.

Es por eso que desde el primer día me preocupé de que se ocuparan los 15 sitios permitidos. Revisé las peticiones no resueltas, las puse en orden cronológico y con la ayuda leal del secretario Tommaseo comencé a resolverlas. Suprimí el pago de tasas administrativas, que la Delegación cobraba a los repatriados, y cubrí el faltante con los fondos, que por el importe de 100 dólares por mes, ponían a disposición para mis viáticos. De los mismos recursos le proporcionaba una ayuda a los repatriados que no tenían suficiente dinero.

Ese proceder mío rápidamente se hizo conocido entre los inmigrantes y en la Legación. En relación con esto, me invitó el ministro Dr. Strážnický. Me felicitó por mi trabajo y me dijo que me podría presentar al Ministerio de Relaciones Exteriores argentino como miembro del cuerpo diplomático, lo cual agradecí pero no acepté. Era consciente de que mi nombramiento en Buenos Aires era temporario y relacionado con la persona del ministro Preka, así que cuando él partiera, también yo me tendría que ir. Además, yo tenía el ferviente deseo de seguir mis estudios superiores, y esa era una oportunidad de ahorrar con ese propósito, al menos parte de los fondos necesarios, mientras que formar parte del cuerpo diplomático me hubiese costado dinero para tener el equipo adecuado.

Entre los inmigrantes mi proceder tuvo como consecuencia de que llegaban cada vez más pedidos para el regreso y que la gente comenzó a visitarme. Yo los recibía personalmente, mientras que el anterior delegado lo hacía muy raramente. Como la mayor parte de los solicitantes no podían escribir su presentación en forma adecuada, le pedían ayuda a conocidos que sabían escribir, quienes presumiblemente por una pequeña recompensa, escribían las solicitudes. En un momento empecé a recibir un mayor número de solicitudes, que comenzaban con el encabezamiento, "Su Majestad Señor Inmigrante!". Averigüé y me enteré de que era un escribiente (equivalente a un gestor en estos días) quien afirmaba -y la gente le creía-, que "sabía" escribir bien las solicitudes, y que por eso eran resueltas de forma rápida y conveniente. Tal vez él mismo creía que el título halagador, con el que comenzaban sus solicitudes, tenía influencia en las resoluciones rápidas.

En Uruguay y Brasil también se enteraron de la posibilidad de la repatriación, así que una vez que los pasajes estaban aprobados, teníamos que reservar los lugares en los barcos, que serían abordados por los repatriados en los puertos de Montevideo y Santos según correspondiere.

Durante el tiempo de mi servicio envié desde los puertos de los océanos Atlántico y Pacífico de Sudamérica a varios miles de inmigrantes de regreso, quienes estaban en situaciones lamentables, algunos con las familias, no haciendo distinción de nacionalidades.

Con el personal del Consulado no tenía contactos, salvo algún raro contacto oficial. Me habían advertido que el Ministerio del Interior había enviado desde Belgrado a Buenos Aires al montenegrino Basilio Burić con la tarea de supervisar políticamente al total del personal de la Legación, Consulado y de la Delegación para los Inmigrantes, y como entre nosotros no había más que croatas y eslovenos, todos lo evitábamos.

Poco tiempo después de que me mudé de Montevideo a Buenos Aires, también lo hizo mi amigo Mate Rebac. Poco acostumbrado a la disciplina de una oficina, decidió no buscar empleo y en su lugar dedicarse al trabajo político. Comenzó publicando el periódico "Hrvatska Misao - El Pensamiento Croata" y obtuvo el apoyo de los miembros del "Hogar Croata", fundado en 1928 en Montevideo. Los miembros de la Sociedad venían de todas las regiones de Croacia, y eran principalmente agricultores de Herzegovina, simpatizantes del HSS-Partido Campesino Croata, y algunos de ellos eran miembros de ese partido en su patria. El primer, y todavía activo presidente de la sociedad era José Papo, judío sefardí de Sarajevo, de orientación croata. 

En la segunda mitad del año 1930, Rebac creía que Argentina le ofrecía mayores oportunidades para la actividad política, y se trasladó a Buenos Aires, donde continuó publicando su periódico. Estando todavía en Montevideo, y más tarde en Buenos Aires, publicó en su periódico "Hrvatska Misao - El Pensamiento Croata" algunas de las contribuciones que yo escribía, sin firmar, y ya en Buenos Aires a veces, cuando podía, lo ayudaba para que el periódico se pudiese imprimir.


Dr. Vjekoslav Vrančić – Defendimos al Estado




Traducción realizada por el magister José María –Joza– Vrljičak

Copyright © All Rigths Reserved - Todos los derechos reservados - Sva prava pridržana

El magister José María –Joza– Vrljičak es el director de la revista Studia Croatica desde 1994.

005 S Hrvatima u Južnoj Americi (1929-1931) - Dr. Vjekoslav Vrančić

Buenos Aires - 3

Već 1922. godine poduzeo je Generalni izseljenički komesarijat u Zagrebu mjere za zaštitu izseljenika za vrieme prekomorskog prievoza. Te mjere bile su sadržane u obrazcu ugovora, koji su parobrodarska poduzeća morala podpisati, ako su željela steči pravo na prievoz izseljenika iz države SHS u prekomorske zemlje. No, osim uobičajenih mjera sigurnosti i zabrane rada na brodu za vrieme prievoza, ugovor je sadržavao odredbu, prema kojoj se parobrodarsko poduzeće obvezuje: na povratnom putovanju svakog svoga broda staviti izseljeničkim oblastima na razpolaganje petnaest bezplatnih putničkih mjesta do europske luke izkrcanja. 

Odluka o podjeli ove povlastice povratnicima bila je prepuštena Izseljeničkim izaslanstvima u Washingtonu i Buenos Airesu. Osim toga, Izseljenički komesarijat u Zagrebu i Ministarstvo socijalne politike imali su prema ugovoru pravo postaviti na svakom brodu, u oba pravca putovanja, svoga izseljeničkog komesara, s pravom na bezplatan prievoz u prvom razredu.

Parobrodarska zastupstva u Buenos Airesu, čija su družtva podpisala ugovor 1923. godine, izvršavala su bez prigovora naloge za ukrcanje izpostavljene od Izseljeničkog izaslanstva. Prije svoga odlazka Marčetić je sa mnom posjetio sva ta zastupstva, predstavio i preporučio me njihovim ravnateljima. Zato mi je kasnije, kada sam našao veliki broj neriešenih molba za bezplatan povratak u domovinu, pretežno izseljenika hrvatske narodnosti, bilo težko odgonetnuti, da li je Marčetić škrtom podjelom ove blagodati htio štititi probitke brodovlastnika; da ii se radilo o činovničkom nehaju ili, možda, o razlozima političke naravi? Koji god je bio razlog, nije mu u onim težkim vremenima moglo biti izprike.

Zato sam ja od prvoga dana moje djelatnosti počeo izkorišćavati priliku, da na svakom povratnom brodu popunim svih 15 dozvoljenih mjesta. Pregledao sam zaostale molbe, složio ih po vremenskom redosliedu i uz lojalnu pomoć tajnika Tommasea počeo rješavati. Ukinuo sam naplatu upravne pristojbe, koju je Izaslanstvo naplaćivalo od povratnika, te je podmirivao iz sredstava, koja su mi u visini od 100.- dolara mjesečno stajala na razpolaganju za vlastite prievoze i putne troškove. Iz istih sredstava davao sam i poputbinu onim povratnicima, koji nisu razpolagali ama baš nikakvim novčanim sredstvima.

O takvom mome postupku brzo se saznalo među izseljenicima i na Poslanstvu. U svezi s time pozvao me je k sebi poslanik dr. Stražnicky. Čestitao mi je na radu i saobćio mi, da me u svojstvu atašeja za socijalnu skrb može prijaviti kod argentinskog Ministarstva vanjskih poslova kao člana diplomatskog zbora, što sam ja sa zahvalnošću odklonio. Bio sam sviestan, da je moje namještenje u Buenos Airesu privremeno i vezano na osobu ministra Preke, pa da ću i ja njegovim odlazkom biti maknut s toga mjesta. Osim toga, u meni je tinjala želja, da nastavim visokoškolski studij, a ovo je bila prilika, da za tu svrhu uštedim bar dio potrebnih sredstava, dok bi me pristup u diplomatski zbor stajao novaca za odgovarajuću opremu.

Među izseljenicima moj je postupak imao za posljedicu, da je stizavalo sve više molba za povratak i da su me ljudi počeli posjećivati, a ja ih osobno primao, što se prije mene riedko događalo. Kako većina molitelja nije bila vješta napisati svoj podnesak, služili su se oni s onim pismenijim znancima, koji bi im, vjerojatno uz manju nagradu, pisali molbe. Od nekog vremena počeo sam dobivati veći broj molba, koje su započimale naslovom: «Njegovom Veličanstvu Gospodinu Iseljeniku!» Razpitujttći se, saznao sam, da se radilo o jednom pisaru, koji je tvrdio, a ljudi mu vjerovali, da on «zna» dobro napisati molbe, pa se one zato brzo i povoljno rješavaju. On je, možda, i sam vjerovao, da je laskavi naslov, kojim su započimale njegove molbe, imao utjecaja na njihovo brzo rješavanje.
Mogućnost o repatriranju saznala se također u Uruguayu i Brazilu, pa smo za odobrene doznake zadržali brodska mjesta, s pravom ukrcanja povratnika u lukama Montevidea i Santosa.

Za vrieme moje službe izseljeničkog izaslanika odpremio sam iz atlantskih i pacifičkih luka Južne Amerike nekoliko tisuća izseljenika u biedi, nekih s obiteljima, ne praveći nikada razliku po narodnosti.

S osobijem Konzulata nisam imao drugog, osim riedkog službenog dodira. Upozoren sam, da je Ministarstvo unutarnjih poslova poslalo iz Beograda u Buenos Aires kao svog izaslanika Crnogorca Vasilija Burića sa zadatkom, da politički nadzire sveukupno osoblje Poslanstva, Konzulata i Izseljeničtva, pa kako među nama nije bilo osim Hrvata i Slovenaca, svi smo ga se klonili.

Kratko vrieme nakon mene doselio se iz Montevidea u Buenos Aires i moj prijatelj Mate Rebac. Nenavikao činovničkoj stezi, odlučio je ne tražiti namještenja, nego se posvetiti političkom radu. Počeo je izdavanjem povremenika «Hrvatska Misao» i dobio podporu članova «Hrvatskog Doma», osnovanog 1928. godine u Montevideu. Članstvo družtva potjecalo je iz svih krajeva Hrvatske, nu prevladavali su seljaci iz Hercegovine, od reda pristaše, a poneki od njih i organizirani članovi domovinskih organizacija HSS. 

Prvi i tada još djelatni predsjednik družtva bio je Josip Papo, sarajevski sefardski Židov, hrvatske orijentacije. U drugoj polovici 1930. Rebac je smatrao, da mu Argentina pruža veće mogućnosti političke djelatnosti, pa se preselio u Buenos Aires, gdje je nastavio izdavanjem svoga lista. Još u Montevideu, a kasnije i u Buenos Airesu, objavila je «HM» nekoliko mojih nepodpisanih priloga, a u Buenos Airesu sam mogao säm po koji put pomoći, da se novine tiskaju.

Dr. Vjekoslav Vrančić - Branili smo Državu


Traducción realizada por el magister José María –Joza– Vrljičak

Copyright © All Rigths Reserved - Todos los derechos reservados - Sva prava pridržana

El magister José María –Joza– Vrljičak es el director de la revista Studia Croatica desde 1994.

Friday, 21 April 2017

065 Vukovar Museum - Ex Libris collection

065 Vukovar Museum - Ex Libris collection
Vukovar: Gradski Muzej - Museo Municipal - Municipal Museum
Zbirka ex librisa - Colección Ex Libris - Ex Libris collection



Brane Crlenjak, Ex libris Antun Dorn, 1958. g.

Arhiv Gradskog muzeja Vukovar